วัสดุก่อสร้างคืออะไร? รู้จักประเภท คุณสมบัติ และวิธีเลือกให้เหมาะกับงาน
ไม่ว่าจะเป็นการสร้างบ้านใหม่ ต่อเติม รีโนเวท หรือซ่อมแซมอาคาร สิ่งหนึ่งที่มีผลโดยตรงต่อความแข็งแรง อายุการใช้งาน ความสวยงาม และงบประมาณ คือ วัสดุก่อสร้าง
วัสดุแต่ละชนิดมีคุณสมบัติและหน้าที่แตกต่างกัน วัสดุที่เหมาะกับงานโครงสร้างอาจไม่เหมาะกับงานผนัง ขณะที่วัสดุที่ดูสวยงามอาจต้องการการบำรุงรักษามากกว่าวัสดุอีกประเภทหนึ่ง การเลือกวัสดุจึงไม่ควรพิจารณาเฉพาะราคา แต่ต้องดูว่า ใช้ตรงไหน ทำหน้าที่อะไร ต้องรับสภาพแวดล้อมแบบใด และต้องการอายุการใช้งานประมาณไหน
บทความนี้จะอธิบายตั้งแต่ วัสดุก่อสร้างคืออะไร มีประเภทอะไรบ้าง ไปจนถึงหลักการเลือกวัสดุสำหรับสร้างบ้าน เพื่อให้เจ้าของบ้านเข้าใจรายละเอียดก่อนตัดสินใจซื้อหรืออนุมัติสเปกวัสดุ
หัวข้อ
วัสดุก่อสร้างคืออะไร? รู้จักประเภท คุณสมบัติ และวิธีเลือกให้เหมาะกับงาน
ไม่ว่าจะเป็นการสร้างบ้านใหม่ ต่อเติม รีโนเวท หรือซ่อมแซมอาคาร สิ่งหนึ่งที่มีผลโดยตรงต่อความแข็งแรง อายุการใช้งาน ความสวยงาม และงบประมาณ คือ วัสดุก่อสร้าง
วัสดุแต่ละชนิดมีคุณสมบัติและหน้าที่แตกต่างกัน วัสดุที่เหมาะกับงานโครงสร้างอาจไม่เหมาะกับงานผนัง ขณะที่วัสดุที่ดูสวยงามอาจต้องการการบำรุงรักษามากกว่าวัสดุอีกประเภทหนึ่ง การเลือกวัสดุจึงไม่ควรพิจารณาเฉพาะราคา แต่ต้องดูว่า ใช้ตรงไหน ทำหน้าที่อะไร ต้องรับสภาพแวดล้อมแบบใด และต้องการอายุการใช้งานประมาณไหน
บทความนี้จะอธิบายตั้งแต่ วัสดุก่อสร้างคืออะไร มีประเภทอะไรบ้าง ไปจนถึงหลักการเลือกวัสดุสำหรับสร้างบ้าน เพื่อให้เจ้าของบ้านเข้าใจรายละเอียดก่อนตัดสินใจซื้อหรืออนุมัติสเปกวัสดุ
วัสดุก่อสร้างคืออะไร?
วัสดุก่อสร้าง (Building Materials) คือวัสดุหรือผลิตภัณฑ์ที่นำมาใช้ในการก่อสร้าง ต่อเติม ปรับปรุง และตกแต่งอาคารหรือสิ่งปลูกสร้าง เช่น บ้าน อาคาร ถนน และงานโครงสร้างประเภทต่าง ๆ
วัสดุก่อสร้างมีความแตกต่างกันทั้งด้านคุณสมบัติ ราคา ความทนทาน รูปลักษณ์ วิธีติดตั้ง และการบำรุงรักษา การเลือกใช้วัสดุที่เหมาะสมจึงมีส่วนช่วยให้อาคารมีความแข็งแรง ปลอดภัย และตอบโจทย์การใช้งาน ซึ่งเป็นแนวทางเดียวกับเนื้อหาเดิมของ KC Sisaket Construction
ตัวอย่างวัสดุที่พบได้ทั่วไป เช่น
- ปูนซีเมนต์
- คอนกรีต
- เหล็ก
- อิฐและวัสดุก่อผนัง
- ไม้
- กระเบื้อง
- วัสดุมุงหลังคา
- กระจก
- อะลูมิเนียม
- ยิปซัม
- ไฟเบอร์ซีเมนต์
- ฉนวน
- สีและวัสดุเคลือบผิว
สิ่งสำคัญคือไม่มีวัสดุชนิดใดที่ “ดีที่สุดสำหรับทุกงาน” แต่ควรเลือกให้เหมาะกับหน้าที่และรายละเอียดที่ผู้ออกแบบกำหนด
ทำไมการเลือกวัสดุก่อสร้างจึงสำคัญ?
วัสดุเป็นองค์ประกอบที่อยู่กับบ้านตั้งแต่เริ่มก่อสร้างจนตลอดอายุการใช้งาน การตัดสินใจเลือกวัสดุจึงส่งผลหลายด้านพร้อมกัน
ความแข็งแรง
วัสดุที่เกี่ยวข้องกับโครงสร้างต้องมีคุณสมบัติเหมาะสมกับการออกแบบและการใช้งาน ไม่ควรเปลี่ยนชนิด ขนาด หรือคุณสมบัติเองเพียงเพราะราคาถูกกว่า
ความปลอดภัย
ผลิตภัณฑ์ก่อสร้างบางประเภทมีมาตรฐานหรือข้อกำหนดเฉพาะ การเลือกใช้ต้องพิจารณาข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์และงานนั้น
อายุการใช้งาน
วัสดุที่เหมาะกับสภาพแวดล้อมและติดตั้งถูกวิธีสามารถช่วยลดปัญหาการซ่อมแซมก่อนเวลาอันควร
งบประมาณ
วัสดุเป็นต้นทุนสำคัญของการสร้างบ้าน แต่ไม่ควรพิจารณาเฉพาะราคาซื้อ ต้องรวมค่าติดตั้ง การบำรุงรักษา และค่าเปลี่ยนในอนาคตด้วย
ความสวยงาม
วัสดุปูพื้น ผนัง ฝ้า ประตู หน้าต่าง สี และวัสดุตกแต่งมีผลโดยตรงต่อบรรยากาศและสไตล์ของบ้าน
การประหยัดพลังงาน
วัสดุบางประเภท เช่น ฉนวน วัสดุหลังคา กระจก หรือองค์ประกอบเปลือกอาคาร มีส่วนต่อการรับและถ่ายเทความร้อน จึงควรพิจารณาร่วมกับการออกแบบอาคาร ไม่ใช่เลือกจากรูปลักษณ์เพียงอย่างเดียว
วัสดุก่อสร้างมีกี่ประเภท?
สามารถแบ่งวัสดุก่อสร้างได้หลายวิธี เช่น แบ่งตามแหล่งที่มา หน้าที่ หรือคุณสมบัติ
บทความเดิมของเว็บไซต์แบ่งวัสดุออกเป็นกลุ่มวัสดุธรรมชาติและวัสดุที่มนุษย์ผลิตหรือพัฒนาขึ้น รวมถึงวัสดุสมัยใหม่หลายประเภท
สำหรับเจ้าของบ้าน การแบ่งตาม ลักษณะการใช้งาน จะเข้าใจง่ายกว่า เพราะช่วยเชื่อมวัสดุเข้ากับส่วนต่าง ๆ ของบ้านได้โดยตรง
1. ปูนซีเมนต์
ปูนซีเมนต์เป็นวัสดุพื้นฐานที่พบได้มากในงานก่อสร้าง ใช้เป็นส่วนประกอบของงานหลายประเภท เช่น
- คอนกรีต
- ปูนก่อ
- ปูนฉาบ
- งานซ่อม
- ผลิตภัณฑ์ซีเมนต์บางประเภท
ปูนซีเมนต์มีหลายชนิดและคุณสมบัติแตกต่างกัน จึงควรเลือกตามประเภทงานและข้อกำหนดของผลิตภัณฑ์ ไม่ควรคิดว่าปูนทุกถุงสามารถใช้แทนกันได้ทั้งหมด
สำหรับเจ้าของบ้าน สิ่งที่ควรสนใจไม่ใช่เพียงยี่ห้อ แต่ต้องดูว่า งานที่กำลังทำต้องใช้ผลิตภัณฑ์ประเภทใด
2. คอนกรีต
คอนกรีตเกิดจากการผสมวัสดุหลายส่วนตามสัดส่วนและวิธีการที่เหมาะสม โดยทั่วไปมีปูนซีเมนต์ มวลรวม และน้ำเป็นองค์ประกอบหลัก และอาจมีวัสดุหรือสารผสมเพิ่มตามการออกแบบ
คอนกรีตพบได้ในงาน เช่น
- ฐานราก
- เสา
- คาน
- พื้น
- บันได
- ถนนหรือพื้นที่ใช้งานบางประเภท
สิ่งสำคัญคือ คอนกรีตไม่ได้มีคุณสมบัติเหมือนกันทุกสูตร
งานโครงสร้างต้องใช้คอนกรีตที่มีคุณสมบัติตามแบบและข้อกำหนดของวิศวกร ไม่ควรลดหรือเปลี่ยนสเปกเองเพื่อประหยัดต้นทุน
3. เหล็กเสริมคอนกรีต
เหล็กเสริม หรือ Rebar ใช้ร่วมกับคอนกรีตในงานคอนกรีตเสริมเหล็ก โดยบทความเดิมของเว็บไซต์จัดเหล็กเสริมไว้ในกลุ่มวัสดุสำคัญสำหรับเสริมโครงสร้างคอนกรีต
รายละเอียดที่เกี่ยวข้องอาจประกอบด้วย
- ชนิดเหล็ก
- ขนาด
- จำนวน
- ระยะห่าง
- ตำแหน่ง
- ระยะต่อ
- รายละเอียดการเสริมเหล็ก
ข้อมูลเหล่านี้ต้องอ้างอิงจาก แบบโครงสร้าง ไม่ควรให้ช่างเปลี่ยนขนาดหรือจำนวนเหล็กจากแบบโดยไม่มีการพิจารณาจากผู้รับผิดชอบ
4. เหล็กรูปพรรณ
นอกจากเหล็กเสริมแล้ว งานก่อสร้างยังมีเหล็กรูปพรรณที่ใช้ในงานต่าง ๆ เช่น โครงสร้างหลังคา งานต่อเติม และองค์ประกอบตามการออกแบบ
รูปแบบและขนาดมีหลายประเภท การเลือกต้องสัมพันธ์กับ
การออกแบบ + น้ำหนัก + ระยะช่วง + จุดต่อ + สภาพแวดล้อม + การป้องกันการกัดกร่อน
จึงไม่ควรเลือกจากความหนาหรือราคาด้วยสายตาเพียงอย่างเดียว
5. อิฐและวัสดุก่อผนัง
วัสดุก่อผนังมีหลายประเภทและแต่ละชนิดมีข้อดี ข้อจำกัด น้ำหนัก วิธีติดตั้ง และระบบปูนที่แตกต่างกัน
ตัวอย่างที่พบได้ เช่น
อิฐมอญ
เป็นวัสดุก่อผนังที่ใช้กันมายาวนาน มีขนาดค่อนข้างเล็ก จึงมีรอยต่อจำนวนมากและต้องพิจารณาฝีมือการก่อและฉาบ
อิฐมวลเบา
มีน้ำหนักเบาและผลิตเป็นก้อนขนาดใหญ่กว่าอิฐมอญโดยทั่วไป การใช้งานควรใช้วัสดุและวิธีติดตั้งที่เหมาะกับระบบของผลิตภัณฑ์
คอนกรีตบล็อก
พบได้ในงานหลายประเภท มีหลายขนาดและหลายคุณสมบัติ จึงต้องเลือกให้เหมาะกับตำแหน่งใช้งาน
คำถามที่เหมาะสมจึงไม่ใช่เพียง “อิฐอะไรดีที่สุด?” แต่ควรถามว่า
“ผนังตำแหน่งนี้ต้องการคุณสมบัติอะไร และระบบผนังแบบไหนเหมาะกับแบบและงบของบ้าน?”
6. ไม้
ไม้เป็นวัสดุธรรมชาติที่สามารถใช้ได้ทั้งงานโครงสร้างบางประเภท งานพื้น ประตู เฟอร์นิเจอร์ และงานตกแต่ง
ไม้แต่ละชนิดแตกต่างกันด้าน
- ความแข็งแรง
- ความหนาแน่น
- ความชื้น
- การหดและขยายตัว
- ความทนทาน
- ลวดลาย
- ราคา
- การบำรุงรักษา
หากใช้ในพื้นที่ภายนอก ต้องพิจารณาแดด ฝน ความชื้น และแมลงร่วมด้วย
การเลือกไม้จึงไม่ควรดูเพียงว่าสวยหรือไม่ แต่ต้องดูว่าเหมาะกับสภาพใช้งานจริงหรือไม่
7. ไม้สังเคราะห์และวัสดุคอมโพสิต
วัสดุคอมโพสิตเกิดจากการนำวัสดุมากกว่าหนึ่งชนิดมาประกอบหรือผสมเพื่อให้ได้คุณสมบัติตามที่ต้องการ
บทความเดิมของเว็บไซต์ยก ไม้สังเคราะห์ เป็นตัวอย่างหนึ่งของวัสดุคอมโพสิต
ปัจจุบันมีผลิตภัณฑ์สำหรับงานพื้น ผนัง ระแนง และงานตกแต่งจำนวนมาก
แต่คำว่า “ไม้สังเคราะห์” เป็นคำกว้าง ผลิตภัณฑ์แต่ละชนิดอาจมีองค์ประกอบและข้อกำหนดการติดตั้งต่างกัน จึงควรตรวจ Technical Data ของผลิตภัณฑ์ก่อนเลือกใช้
8. ไฟเบอร์ซีเมนต์
ไฟเบอร์ซีเมนต์เป็นวัสดุที่นำมาใช้ในงานก่อสร้างหลายประเภท เช่น
- ผนัง
- ฝ้า
- แผ่นตกแต่ง
- งานภายนอกบางประเภท
- ผลิตภัณฑ์มุงหลังคาบางระบบ
บทความเดิมของ KC Sisaket Construction ก็จัดไฟเบอร์ซีเมนต์ไว้ในกลุ่มวัสดุที่ใช้กับฝ้า ผนัง และหลังคา
เนื่องจากผลิตภัณฑ์มีหลายชนิด ควรเลือกตามตำแหน่งใช้งานจริง เช่น ภายใน ภายนอก พื้นที่ชื้น หรือพื้นที่ที่ต้องการคุณสมบัติเฉพาะ
9. วัสดุมุงหลังคา
หลังคาเป็นส่วนที่รับแดดและฝนโดยตรง วัสดุมุงหลังคาจึงมีผลทั้งต่อรูปลักษณ์ น้ำหนักอาคาร การระบายน้ำ และความร้อน
ตัวเลือกในตลาดมีหลายระบบ เช่น
- กระเบื้องหลังคาประเภทต่าง ๆ
- หลังคาโลหะ
- ผลิตภัณฑ์ไฟเบอร์ซีเมนต์
- ระบบหลังคาเฉพาะประเภท
การเลือกไม่ควรพิจารณาเฉพาะราคาต่อตารางเมตร แต่ต้องดูร่วมกับ
ความลาดชันหลังคา + โครงสร้าง + น้ำหนัก + ระบบติดตั้ง + การป้องกันน้ำ + ความร้อน + การบำรุงรักษา
10. วัสดุฉนวน
ฉนวนมีหน้าที่ช่วยลดการถ่ายเทความร้อน หรือในผลิตภัณฑ์บางประเภทอาจมีคุณสมบัติด้านเสียงร่วมด้วย
ตำแหน่งที่พบได้ เช่น
- ใต้หลังคา
- เหนือฝ้า
- ผนัง
- ระบบอาคารบางประเภท
สำหรับบ้านในประเทศไทย หลังคาและพื้นที่เหนือฝ้าเป็นจุดที่ควรพิจารณาเรื่องความร้อนอย่างจริงจัง
อย่างไรก็ตาม ฉนวนควรเป็นส่วนหนึ่งของการออกแบบทั้งระบบ ไม่ใช่ติดตั้งแล้วคาดว่าจะสามารถแก้ปัญหาความร้อนทั้งหมดได้โดยไม่พิจารณาหลังคา ช่องเปิด การบังแดด และการระบายอากาศ
11. กระจก
กระจกมีบทบาททั้งด้านแสงธรรมชาติ การมองเห็น การเชื่อมพื้นที่ และรูปลักษณ์ของบ้าน
กระจกมีหลายประเภทและความหนา การเลือกจึงขึ้นอยู่กับตำแหน่ง ขนาด ความปลอดภัย และคุณสมบัติที่ต้องการ
โดยเฉพาะบ้านในเมืองร้อน ไม่ควรคิดว่า “กระจกยิ่งเยอะยิ่งดี”
ช่องกระจกขนาดใหญ่ที่รับแดดโดยตรงอาจเพิ่มภาระความร้อนภายในบ้านได้ จึงควรออกแบบร่วมกับทิศทางอาคาร ชายคา ระแนง หรืออุปกรณ์บังแดด
สามารถอ่านต่อได้ในบทความ การออกแบบบ้านประหยัดพลังงานสำหรับเมืองร้อน
12. อะลูมิเนียม
อะลูมิเนียมพบได้มากในระบบประตู หน้าต่าง และงานตกแต่ง
การเลือกควรพิจารณามากกว่าเพียงสีของกรอบ เช่น
- ระบบหน้าตัด
- ความหนาตามระบบผลิตภัณฑ์
- ขนาดช่องเปิด
- กระจกที่ใช้ร่วมกัน
- Hardware
- ระบบกันน้ำ
- วิธีติดตั้ง
ประตูหรือหน้าต่างหนึ่งชุดจึงควรมองเป็น ระบบ ไม่ใช่ซื้อกรอบ กระจก และอุปกรณ์แยกจากกันโดยไม่ดูความเข้ากันได้
13. กระเบื้อง
กระเบื้องเป็นวัสดุปิดผิวที่พบได้ใน
- พื้น
- ผนัง
- ห้องน้ำ
- ครัว
- พื้นที่ภายนอก
การเลือกกระเบื้องควรดูตำแหน่งใช้งานเป็นหลัก
กระเบื้องที่เหมาะกับผนังไม่ได้หมายความว่าจะเหมาะกับพื้นทุกตำแหน่ง และพื้นที่เปียกควรพิจารณาคุณสมบัติด้านความปลอดภัยและการใช้งานร่วมด้วย
นอกจากตัวกระเบื้องแล้ว ยังมีรายละเอียดเรื่อง
การเตรียมพื้นผิว + วัสดุปู + ร่องยาแนว + ความลาดเอียง + การกันซึม
โดยเฉพาะห้องน้ำ ซึ่งความสวยของกระเบื้องไม่สามารถทดแทนระบบกันซึมและการระบายน้ำที่เหมาะสมได้
14. ยิปซัมและวัสดุฝ้า
แผ่นยิปซัมพบได้มากในงานฝ้าและผนังเบาบางระบบ
ผลิตภัณฑ์มีหลายประเภทตามคุณสมบัติและตำแหน่งใช้งาน จึงควรเลือกให้เหมาะกับสภาพพื้นที่
นอกจากแผ่นแล้ว ต้องพิจารณาระบบร่วมด้วย เช่น
- โครงคร่าว
- ระยะติดตั้ง
- รอยต่อ
- อุปกรณ์แขวน
- ช่อง Service
- น้ำหนักอุปกรณ์ที่จะติดตั้ง
หากต้องแขวนของหนัก ไม่ควรยึดกับแผ่นโดยไม่ตรวจสอบโครงรองรับและวิธีติดตั้งที่เหมาะสม
15. สีและวัสดุเคลือบผิว
สีไม่ได้มีหน้าที่เพียงสร้างความสวยงาม แต่ผลิตภัณฑ์แต่ละชนิดถูกออกแบบมาสำหรับพื้นผิวและสภาพแวดล้อมต่างกัน
ก่อนทาสีควรพิจารณา
- พื้นผิวเดิม
- ความชื้น
- งานภายในหรือภายนอก
- การเตรียมผิว
- ระบบรองพื้น
- จำนวนชั้น
- เงื่อนไขของผลิตภัณฑ์
หากผนังมีปัญหาน้ำรั่วหรือความชื้น การทาสีใหม่โดยไม่แก้ต้นเหตุอาจทำให้ปัญหากลับมาอีก
วัสดุโครงสร้างกับวัสดุตกแต่งต่างกันอย่างไร?
เจ้าของบ้านควรแยกสองกลุ่มนี้ให้ชัด เพราะความสำคัญและวิธีเลือกไม่เหมือนกัน
วัสดุโครงสร้าง เกี่ยวข้องกับองค์ประกอบหลักของอาคาร เช่น คอนกรีตและเหล็กในระบบโครงสร้าง การเปลี่ยนแปลงต้องพิจารณาตามแบบและผู้รับผิดชอบด้านวิศวกรรม
ส่วน วัสดุตกแต่ง เช่น สี กระเบื้อง ผิวผนัง หรือวัสดุตกแต่งบางประเภท มีทางเลือกด้านรูปลักษณ์และงบประมาณมากกว่า แต่ยังต้องเหมาะกับพื้นที่ใช้งาน
หลักง่าย ๆ คือ
สิ่งที่เกี่ยวกับความแข็งแรงและความปลอดภัย → ยึดแบบและข้อกำหนด
สิ่งที่เกี่ยวกับการตกแต่ง → เลือกได้มากขึ้น แต่ต้องเหมาะกับการใช้งาน
วัสดุก่อสร้างธรรมชาติกับวัสดุสังเคราะห์ต่างกันอย่างไร?
วัสดุธรรมชาติ เช่น ไม้หรือหิน มีลักษณะเฉพาะจากธรรมชาติ จึงอาจมีความแตกต่างระหว่างชิ้น
วัสดุที่ผ่านกระบวนการผลิต เช่น คอนกรีต เหล็ก กระจก แผ่นไฟเบอร์ซีเมนต์ หรือวัสดุคอมโพสิต สามารถผลิตตามคุณสมบัติและมาตรฐานของผลิตภัณฑ์นั้น
ไม่ควรสรุปว่าวัสดุธรรมชาติดีกว่าหรือวัสดุสังเคราะห์ดีกว่าเสมอไป
ควรพิจารณาจาก
หน้าที่ + คุณสมบัติ + สภาพแวดล้อม + การติดตั้ง + การดูแล + งบประมาณ
เลือกวัสดุก่อสร้างอย่างไรให้เหมาะกับการสร้างบ้าน?
บทความเดิมของเว็บไซต์ระบุปัจจัยสำคัญในการเลือกวัสดุไว้ทั้งความแข็งแรง ความเหมาะสมกับงาน ราคา และการบำรุงรักษาระยะยาว
ในทางปฏิบัติสามารถพิจารณาเป็นขั้นตอนได้ดังนี้
1. เลือกจากหน้าที่ก่อนความสวย
เริ่มจากถามว่า
วัสดุชิ้นนี้ต้องทำหน้าที่อะไร?
เช่น ต้องรับแรง กันน้ำ ทนแดด ลดความร้อน ปูพื้น หรือเป็นเพียงงานตกแต่ง
เมื่อรู้หน้าที่แล้วจึงคัดวัสดุที่มีคุณสมบัติเหมาะสม
2. ตรวจสเปกในแบบและ BOQ
ก่อนซื้อวัสดุควรตรวจ
- แบบก่อสร้าง
- BOQ
- Material Specification
- รายการอนุมัติวัสดุ
- รายละเอียดจากผู้ออกแบบ
หากเอกสารระบุผลิตภัณฑ์หรือคุณสมบัติไว้แล้ว ไม่ควรเปลี่ยนเพียงเพราะพบสินค้าราคาถูกกว่า
สำหรับเจ้าของบ้านที่ยังไม่เข้าใจเรื่องรายการวัสดุและราคา สามารถอ่านต่อที่ BOQ คืออะไร? เจ้าของบ้านควรดูอะไรในใบประมาณราคาก่อสร้าง
3. ตรวจมาตรฐานผลิตภัณฑ์
ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมหลายประเภทมีมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง และบางประเภทอยู่ภายใต้มาตรฐานบังคับ
เจ้าของบ้านสามารถตรวจข้อมูลมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมจาก สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.)
ไม่ควรใช้คำว่า “มี มอก.” เป็นคำโฆษณาแบบกว้าง ๆ โดยไม่ตรวจว่า เลขมาตรฐานนั้นเป็นของผลิตภัณฑ์ประเภทใด และตรงกับสินค้าที่กำลังเลือกหรือไม่
4. เลือกวัสดุให้เหมาะกับสภาพอากาศ
ประเทศไทยมีสภาพอากาศร้อนและมีฝน จึงควรพิจารณาปัจจัย เช่น
- แดด
- ความร้อน
- ฝน
- ความชื้น
- การระบายน้ำ
- การกัดกร่อน
- การเปลี่ยนแปลงของวัสดุจากสภาพแวดล้อม
วัสดุภายนอกอาคารจึงควรพิจารณาต่างจากวัสดุภายใน
สำหรับรายละเอียดเฉพาะด้านนี้ สามารถอ่านต่อในบทความ วัสดุก่อสร้างบ้านที่ทนทานต่อสภาพอากาศในไทย
5. ดูต้นทุนตลอดอายุการใช้งาน
วัสดุราคาถูกตอนซื้อไม่ได้หมายความว่าจะประหยัดที่สุดในระยะยาว
ควรดู
ราคาซื้อ + ค่าติดตั้ง + ค่าดูแล + อายุการใช้งาน + ค่าเปลี่ยนหรือซ่อม
ตัวอย่างเช่น วัสดุบางชนิดมีราคาซื้อสูงกว่า แต่หากดูแลน้อยและมีอายุการใช้งานเหมาะกับโครงการ อาจคุ้มกว่าในระยะยาว
ในทางกลับกัน ไม่จำเป็นต้องเลือกวัสดุราคาแพงที่สุดทุกตำแหน่งเช่นกัน
6. ดูวิธีติดตั้ง
วัสดุที่ดีแต่ติดตั้งผิดวิธีสามารถเกิดปัญหาได้
ตัวอย่างเช่น
- หลังคาติดตั้งผิดระบบ
- กระเบื้องเตรียมพื้นไม่เหมาะสม
- ผนังใช้วัสดุประกอบไม่ตรงระบบ
- ประตูหน้าต่างเก็บรอยต่อไม่ดี
- ฉนวนติดตั้งไม่ต่อเนื่อง
- ระบบกันซึมทำไม่ครบ
ดังนั้น ควรดูทั้ง คุณภาพวัสดุ + คุณภาพการติดตั้ง
7. ตรวจความพร้อมของช่างและอะไหล่
วัสดุหรือระบบบางประเภทต้องใช้ช่างเฉพาะทาง
ก่อนเลือกควรถามว่า
- มีช่างติดตั้งหรือไม่
- ผู้ผลิตมีคู่มือหรือไม่
- มีอะไหล่หรืออุปกรณ์ทดแทนหรือไม่
- ซ่อมในอนาคตง่ายหรือไม่
- ร้านค้าในพื้นที่สามารถจัดหาได้หรือไม่
สำหรับบ้านต่างจังหวัด ประเด็นการหาอะไหล่และช่างในอนาคตมีความสำคัญไม่แพ้ราคาซื้อครั้งแรก
8. ขอข้อมูลผลิตภัณฑ์ก่อนอนุมัติ
สำหรับวัสดุสำคัญ ควรมีข้อมูลมากกว่าการส่งรูปจากแชต
อาจขอ
- ชื่อผลิตภัณฑ์
- รุ่น
- ขนาด
- สี
- คุณสมบัติ
- Technical Data Sheet
- วิธีติดตั้ง
- มาตรฐานที่เกี่ยวข้อง
- การรับประกันตามเงื่อนไขผู้ผลิต
จากนั้นเก็บรายการที่อนุมัติไว้เป็นหลักฐาน
BOQ เกี่ยวข้องกับวัสดุก่อสร้างอย่างไร?
BOQ ช่วยแจกแจงรายการและปริมาณงานที่ใช้ในการประมาณราคาและบริหารต้นทุนของโครงการ
แต่การมีเพียงคำว่า
“กระเบื้อง 100 ตร.ม.”
อาจยังไม่เพียงพอสำหรับควบคุมสเปก
หากต้องการลดข้อโต้แย้ง ควรมีรายละเอียดเพิ่มเติมตามความเหมาะสม เช่น ประเภท ขนาด คุณสมบัติ หรือระดับราคาที่ตกลงกัน
ยิ่งสเปกวัสดุชัดเจน การเปรียบเทียบราคาผู้รับเหมาหลายรายก็ยิ่งมีความหมาย
Material Specification คืออะไร?
Material Specification คือรายละเอียดข้อกำหนดของวัสดุที่ต้องการใช้ในโครงการ
อาจระบุข้อมูล เช่น
- ประเภท
- ขนาด
- คุณสมบัติ
- มาตรฐาน
- รุ่น
- สี
- วิธีติดตั้ง
- ผลิตภัณฑ์อ้างอิง
เอกสารนี้ช่วยเติมรายละเอียดที่แบบก่อสร้างอาจไม่สามารถแสดงทั้งหมดได้
จึงควรมองเอกสารก่อสร้างร่วมกันเป็นระบบ
แบบก่อสร้าง → Specification → BOQ → สัญญา → การอนุมัติวัสดุ → ก่อสร้าง → ตรวจรับ
สามารถเปลี่ยนวัสดุระหว่างก่อสร้างได้หรือไม่?
สามารถเกิดการเปลี่ยนวัสดุได้ เช่น สินค้าขาดตลาด เลิกผลิต ส่งไม่ทัน หรือเจ้าของบ้านต้องการเปลี่ยน
แต่ไม่ควรเปลี่ยนโดยไม่มีการตรวจสอบ
ก่อนเปลี่ยนควรถามว่า
- ใช้ทำหน้าที่เดียวกันหรือไม่?
- คุณสมบัติเทียบเท่าหรือเหมาะสมหรือไม่?
- กระทบแบบหรือโครงสร้างหรือไม่?
- กระทบงานระบบหรือไม่?
- ราคาเพิ่มหรือลดเท่าไร?
- กระทบระยะเวลาหรือไม่?
- ใครเป็นผู้อนุมัติ?
โดยเฉพาะวัสดุที่เกี่ยวข้องกับโครงสร้างหรือความปลอดภัย ไม่ควรเปลี่ยนจากหน้างานโดยไม่มีผู้รับผิดชอบพิจารณา
ของแพงกว่าคือวัสดุที่ดีกว่าเสมอหรือไม่?
ไม่เสมอไป
ราคาวัสดุอาจได้รับผลจากหลายปัจจัย เช่น
- คุณสมบัติ
- แบรนด์
- แหล่งผลิต
- การออกแบบ
- การรับประกัน
- ระบบจัดจำหน่าย
- เทคโนโลยี
- ต้นทุนขนส่ง
วัสดุราคาแพงแต่เลือกผิดประเภทก็อาจไม่เหมาะกับงาน
วิธีคิดที่ดีกว่าคือ
เลือกวัสดุให้ได้คุณสมบัติที่งานต้องการ แล้วจึงเปรียบเทียบราคาในกลุ่มที่มีคุณสมบัติใกล้เคียงกัน
วัสดุราคาถูกใช้สร้างบ้านได้ไหม?
ใช้ได้ในบางตำแหน่งหากคุณสมบัติเพียงพอและเหมาะกับงาน แต่ไม่ควรลดสเปกแบบสุ่ม
หากต้องควบคุมงบ ควรแบ่งวัสดุเป็นกลุ่ม
ห้ามลดโดยไม่ตรวจสอบ — งานโครงสร้าง ความปลอดภัย และระบบสำคัญ
ปรับได้ตามตัวเลือก — งานตกแต่งบางประเภท เช่น สี กระเบื้อง หรือรูปแบบสุขภัณฑ์ ภายใต้คุณสมบัติที่เหมาะสม
วิธีนี้ดีกว่าลดคุณภาพทุกส่วนของบ้านพร้อมกัน
ซื้อวัสดุเองหรือให้ผู้รับเหมาจัดหาดีกว่า?
ทั้งสองรูปแบบมีข้อดีและภาระต่างกัน
หากผู้รับเหมาจัดหา เจ้าของบ้านควรมีสเปกชัดและตรวจรายการก่อนอนุมัติ
หากเจ้าของบ้านซื้อเอง ต้องบริหาร
- จำนวน
- การสั่งซื้อ
- การขนส่ง
- การเก็บรักษา
- สินค้าเสียหาย
- การส่งให้ทันตามแผนงาน
- การเคลม
จึงไม่ควรเลือกซื้อเองเพียงเพราะเห็นราคาสินค้าหน้าร้านถูกกว่า ต้องคิดต้นทุนและความรับผิดชอบทั้งหมดด้วย
วิธีตรวจวัสดุก่อนนำมาใช้ในหน้างาน
เมื่อวัสดุมาถึงไซต์ สามารถกำหนดกระบวนการตรวจรับวัสดุตามความเหมาะสม เช่น
ตรวจรายการ → ตรวจจำนวน → ตรวจรุ่น/ขนาด → ตรวจสภาพ → ตรวจเอกสาร → อนุมัติ → จัดเก็บ
ไม่ควรปล่อยให้วัสดุถูกนำไปติดตั้งทันทีโดยไม่มีใครตรวจว่าเป็นรายการเดียวกับที่ตกลงกันหรือไม่
สำหรับวัสดุบางประเภท การเก็บรักษาก่อนใช้งานก็สำคัญ เพราะความชื้น แดด ฝน หรือการวางไม่ถูกวิธีอาจทำให้วัสดุเสียหายก่อนติดตั้ง
ใครเป็นคนเลือกวัสดุก่อสร้าง?
ขึ้นอยู่กับประเภทวัสดุ
วัสดุหนึ่งโครงการอาจเกี่ยวข้องกับ
- เจ้าของบ้าน
- สถาปนิก
- วิศวกร
- ผู้รับเหมา
- Interior Designer
- Supplier
- ผู้ควบคุมงาน
วัสดุโครงสร้างควรยึดตามแบบและผู้รับผิดชอบด้านวิศวกรรม ส่วนวัสดุตกแต่งเจ้าของบ้านอาจมีส่วนเลือกมากกว่า
สิ่งสำคัญคือควรกำหนดว่า ใครเสนอ ใครตรวจ และใครมีสิทธิอนุมัติ
วัสดุก่อสร้างที่ได้มาตรฐานดูอย่างไร?
คำว่า “มาตรฐาน” ไม่ควรพิจารณาจากโลโก้บนบรรจุภัณฑ์เพียงอย่างเดียว
หากผลิตภัณฑ์อ้างอิงมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม สามารถตรวจสอบรายละเอียดมาตรฐานและข้อมูลที่เกี่ยวข้องผ่าน สมอ.
นอกจากนี้ควรดู
- ชื่อผู้ผลิต
- รุ่นสินค้า
- ฉลาก
- เอกสารผลิตภัณฑ์
- เลขมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง
- คุณสมบัติตามแบบ
- สภาพสินค้า
- แหล่งจำหน่าย
โดยเฉพาะวัสดุสำคัญ ควรตรวจว่าข้อมูลบนสินค้าตรงกับรายการที่ได้รับอนุมัติจริง
วัสดุประหยัดพลังงานคืออะไร?
คำว่า “วัสดุประหยัดพลังงาน” ค่อนข้างกว้าง และไม่ควรพิจารณาวัสดุชิ้นเดียวแยกจากตัวอาคารทั้งหมด
ตัวอย่างองค์ประกอบที่สามารถมีผลต่อพลังงานของบ้าน ได้แก่
- ฉนวน
- หลังคา
- ผนัง
- กระจก
- ประตูหน้าต่าง
- อุปกรณ์บังแดด
ประสิทธิภาพจริงขึ้นอยู่กับทั้ง วัสดุ + การออกแบบ + ทิศทาง + การติดตั้ง + พฤติกรรมการใช้งาน
ดังนั้น หากต้องการบ้านเย็นและลดภาระเครื่องปรับอากาศ ควรออกแบบระบบอาคารร่วมกันมากกว่าซื้อวัสดุที่มีคำว่า “กันร้อน” เพียงอย่างเดียว
วัสดุรักษ์สิ่งแวดล้อมควรพิจารณาจากอะไร?
นอกจากแหล่งวัตถุดิบแล้ว สามารถพิจารณาตลอดวงจรชีวิตของวัสดุ เช่น
- แหล่งวัตถุดิบ
- กระบวนการผลิต
- ระยะทางขนส่ง
- อายุการใช้งาน
- การบำรุงรักษา
- ความสามารถในการนำกลับมาใช้หรือรีไซเคิล
- ของเสียจากการติดตั้ง
- การกำจัดเมื่อหมดอายุ
วัสดุที่ใช้ได้นานและเหมาะกับงานอาจลดการเปลี่ยนซ้ำในอนาคต ซึ่งเป็นอีกมิติหนึ่งของความยั่งยืน
บทความเดิมของเว็บไซต์ก็กล่าวถึงวัสดุสมัยใหม่ เช่น คอนกรีตเสริมเส้นใย ฉนวน และวัสดุที่มุ่งลดผลกระทบด้านคาร์บอน
เลือกวัสดุก่อสร้างสำหรับบ้านในศรีสะเกษควรดูอะไร?
สำหรับการ สร้างบ้านในศรีสะเกษ ควรพิจารณาวัสดุร่วมกับสภาพการใช้งานจริง ไม่ว่าจะเป็นแดด ฝน ความชื้น พื้นที่ติดตั้ง รูปแบบบ้าน งบประมาณ และความสะดวกในการหาช่างหรืออะไหล่ในอนาคต
ไม่ควรเลือกวัสดุจากภาพบ้านตัวอย่างเพียงอย่างเดียว เพราะวัสดุที่เหมาะกับพื้นที่ภายในอาจไม่เหมาะกับภายนอก และวัสดุที่เหมาะกับบ้านหนึ่งหลังอาจไม่เหมาะกับรายละเอียดของอีกหลัง
ก่อนเริ่มก่อสร้าง ควรให้รายละเอียดวัสดุสัมพันธ์กับ แบบก่อสร้าง ซึ่งเป็นเอกสารสำคัญในการกำหนดสิ่งที่จะสร้างและรายละเอียดของงาน
สามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่ แบบก่อสร้างคืออะไร? หัวใจสำคัญของการสร้างบ้านในฝันของคุณ
Checklist เลือกวัสดุก่อสร้างก่อนสร้างบ้าน
ก่อนอนุมัติวัสดุ ลองตรวจสอบคำถามต่อไปนี้
- วัสดุใช้กับงานประเภทใด?
- คุณสมบัติตรงกับแบบหรือไม่?
- ตรงกับ BOQ และ Specification หรือไม่?
- มีมาตรฐานที่เกี่ยวข้องหรือไม่?
- เหมาะกับพื้นที่ภายในหรือภายนอก?
- ทนต่อสภาพแวดล้อมบริเวณนั้นหรือไม่?
- วิธีติดตั้งเป็นอย่างไร?
- ช่างสามารถติดตั้งระบบนี้ได้หรือไม่?
- ต้องบำรุงรักษามากแค่ไหน?
- มีอะไหล่หรือสินค้าทดแทนหรือไม่?
- การรับประกันมีเงื่อนไขอย่างไร?
- ราคาที่เปรียบเทียบเป็นสเปกเดียวกันหรือไม่?
- หากเปลี่ยนจากแบบ ใครเป็นผู้อนุมัติ?
- เก็บตัวอย่างหรือข้อมูลรุ่นไว้แล้วหรือยัง?
หากตอบคำถามเหล่านี้ได้ การเลือกวัสดุจะเป็นระบบกว่าการพิจารณาจากราคาและความสวยเพียงสองอย่าง
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการเลือกวัสดุก่อสร้าง
ข้อผิดพลาดที่เจ้าของบ้านควรระวัง ได้แก่ การเลือกของราคาถูกที่สุดโดยไม่เทียบสเปก เปลี่ยนวัสดุจากแบบโดยไม่ตรวจสอบ ซื้อวัสดุจากภาพโดยไม่ดูรุ่นจริง หรือเลือกวัสดุที่หาช่างติดตั้งและอะไหล่ยาก
อีกปัญหาหนึ่งคือเลือกวัสดุตกแต่งตั้งแต่ต้น แต่ยังไม่ได้จัดงบสำหรับงานโครงสร้างและระบบที่จำเป็น
ลำดับความสำคัญที่เหมาะสมควรเป็น
ความปลอดภัย → ความเหมาะสมกับงาน → ความทนทาน → งบประมาณ → การบำรุงรักษา → ความสวยงาม
ไม่ใช่กลับลำดับโดยให้ความสวยมาก่อนคุณสมบัติของวัสดุ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับวัสดุก่อสร้าง
วัสดุก่อสร้างคืออะไร?
วัสดุก่อสร้างคือวัสดุหรือผลิตภัณฑ์ที่นำมาใช้ในการสร้าง ต่อเติม ซ่อมแซม หรือปรับปรุงอาคาร เช่น คอนกรีต เหล็ก อิฐ ไม้ กระจก กระเบื้อง หลังคา และวัสดุตกแต่งประเภทต่าง ๆ
วัสดุก่อสร้างแบ่งเป็นกี่ประเภท?
สามารถแบ่งได้หลายวิธี เช่น แบ่งตามแหล่งที่มาเป็นวัสดุธรรมชาติและวัสดุที่ผ่านกระบวนการผลิต หรือแบ่งตามหน้าที่เป็นวัสดุโครงสร้าง วัสดุผนัง วัสดุหลังคา วัสดุปิดผิว วัสดุฉนวน และวัสดุตกแต่ง
เลือกวัสดุก่อสร้างควรดูอะไรเป็นอันดับแรก?
ควรเริ่มจากหน้าที่และคุณสมบัติที่งานต้องการ จากนั้นตรวจแบบ Specification มาตรฐานที่เกี่ยวข้อง ราคา วิธีติดตั้ง อายุการใช้งาน และการบำรุงรักษา
วัสดุราคาแพงดีกว่าวัสดุราคาถูกเสมอหรือไม่?
ไม่เสมอไป ควรเปรียบเทียบผลิตภัณฑ์ที่มีคุณสมบัติและขอบเขตการใช้งานใกล้เคียงกัน ราคาที่สูงกว่าไม่ได้หมายความว่าเหมาะกับงานนั้นมากกว่าโดยอัตโนมัติ
สามารถเปลี่ยนยี่ห้อวัสดุจาก BOQ ได้หรือไม่?
ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขของสัญญาและประเภทวัสดุ หากจะเปลี่ยนควรตรวจคุณสมบัติ ราคา ผลกระทบต่อแบบและระบบ และได้รับการอนุมัติตามกระบวนการของโครงการก่อนนำไปใช้
วัสดุที่มี มอก. หมายความว่าอย่างไร?
มอก. คือมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่กำหนดสำหรับผลิตภัณฑ์แต่ละประเภท ควรตรวจเลขมาตรฐานและรายละเอียดว่าตรงกับผลิตภัณฑ์ที่กำลังพิจารณา ไม่ควรดูเพียงคำว่า “มอก.” อย่างเดียว
สรุป วัสดุก่อสร้างคืออะไร และเลือกอย่างไรให้คุ้มค่า
วัสดุก่อสร้าง คือองค์ประกอบพื้นฐานที่ใช้ในการสร้าง ต่อเติม และปรับปรุงอาคาร ตั้งแต่วัสดุโครงสร้างอย่างคอนกรีตและเหล็ก ไปจนถึงผนัง หลังคา กระจก ฉนวน กระเบื้อง สี และวัสดุตกแต่ง
วัสดุแต่ละประเภทมีหน้าที่และคุณสมบัติแตกต่างกัน จึงไม่ควรเลือกจากราคา ยี่ห้อ หรือความสวยเพียงอย่างเดียว
บทความเดิมของ KC Sisaket Construction ให้หลักในการเลือกไว้ทั้ง ความแข็งแรง ความเหมาะสมกับประเภทงาน ราคา และการบำรุงรักษาในระยะยาว ซึ่งยังเป็นหลักที่เหมาะสำหรับใช้ประกอบการตัดสินใจ
สำหรับเจ้าของบ้าน สามารถจำลำดับง่าย ๆ ได้ว่า
ดูหน้าที่ → ตรวจแบบ → ตรวจสเปก → ตรวจมาตรฐาน → เปรียบเทียบราคา → ตรวจวิธีติดตั้ง → อนุมัติวัสดุ → ตรวจของก่อนใช้ → เก็บข้อมูลไว้สำหรับซ่อมบำรุง
วัสดุที่เหมาะสมจึงไม่จำเป็นต้องเป็นวัสดุที่แพงที่สุด แต่ควรเป็นวัสดุที่ คุณสมบัติเหมาะกับงาน ตรงกับแบบ ติดตั้งอย่างถูกต้อง และคุ้มค่าตลอดการใช้งาน
แหล่งอ้างอิง
- สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม. ข้อมูลมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมและการตรวจสอบมาตรฐานผลิตภัณฑ์. กระทรวงอุตสาหกรรม. สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.)
- กรมโยธาธิการและผังเมือง. ข้อมูลด้านการก่อสร้างและการควบคุมอาคาร. กระทรวงมหาดไทย. กรมโยธาธิการและผังเมือง
ติดต่อเรา
- สถานที่: ต.หนองครก อ.เมืองศรีสะเกษ จ.ศรีสะเกษ 33000
- Facebook: ขวัญชัยบ้านเพื่อคุณ รับสร้างบ้านศรีสะเกษ
- LINE: @kcsisaketconstruction
- เว็บไซต์: www.kcsisaketconstruction.com
- แผนที่: ขวัญชัยบ้านเพื่อคุณ รับสร้างบ้านศรีสะเกษ
บทความที่เกี่ยวข้อง
