ก่อนสร้างบ้าน เจ้าของบ้านมักได้รับเอกสารที่มีรายการงานก่อสร้างจำนวนมาก ทั้งงานฐานราก โครงสร้าง หลังคา ผนัง พื้น ฝ้า สี ระบบไฟฟ้า ระบบประปา พร้อมตัวเลขปริมาณ ราคาวัสดุ ค่าแรง และยอดรวม เอกสารที่เกี่ยวข้องกับการแจกแจงปริมาณและราคานี้มักถูกเรียกว่า BOQ

การเข้าใจว่า BOQ คืออะไร มีความสำคัญมาก เพราะราคาก่อสร้างที่ดูเป็นเงินก้อนเดียวอาจไม่ได้บอกว่าเจ้าของบ้านกำลังจ่ายเงินให้กับอะไรบ้าง ขณะที่ BOQ ช่วยให้เห็นรายละเอียดของงานมากขึ้น และสามารถใช้ประกอบการตรวจราคา เปรียบเทียบผู้รับเหมา ควบคุมงบ และอ้างอิงระหว่างก่อสร้างได้

เว็บไซต์ KC Sisaket Construction มีบทความเดิมเกี่ยวกับ BOQ โดยวางหัวข้อนี้อยู่ในบริบทของการประเมินราคาสร้างบ้าน การตรวจงบ พื้นที่ วัสดุ ขอบเขตงาน สัญญา และแผนการชำระเงิน

ดังนั้น ก่อนดูเพียงบรรทัดสุดท้ายว่า “สร้างบ้านทั้งหมดกี่บาท” เจ้าของบ้านควรเรียนรู้วิธีอ่านรายการข้างบนด้วย

BOQ คืออะไร?

BOQ ย่อมาจาก Bill of Quantities คือเอกสารที่ใช้แจกแจงรายการและปริมาณงานก่อสร้าง เพื่อประกอบการประมาณราคาและบริหารต้นทุนของโครงการ

ในงานสร้างบ้าน BOQ อาจแสดงข้อมูล เช่น

• รายการงาน
• รายละเอียด
• ปริมาณ
• หน่วย
• ราคาวัสดุต่อหน่วย
• ค่าแรงต่อหน่วย
• ราคารวม
• หมายเหตุหรือข้อมูลประกอบ

ตัวอย่างแบบง่าย

รูปแบบ BOQ ของแต่ละบริษัทหรือแต่ละโครงการไม่จำเป็นต้องเหมือนกันทุกช่อง แต่หัวใจคือทำให้สามารถมองเห็นว่า งานอะไร มีปริมาณเท่าไร และถูกนำมาคิดราคาอย่างไร

BOQ ภาษาไทยเรียกว่าอะไร?

ในงานก่อสร้างอาจพบคำเรียกหลายแบบ เช่น

• บัญชีแสดงปริมาณงาน
• บัญชีปริมาณงาน
• รายการปริมาณงาน
• ใบประมาณราคาก่อสร้าง
• รายการประมาณราคา

แต่ในทางปฏิบัติ คนในวงการมักเรียกสั้น ๆ ว่า BOQ

อย่างไรก็ตาม “BOQ” กับ “ใบเสนอราคา” ไม่จำเป็นต้องเป็นเอกสารเดียวกันเสมอไป จึงควรดูเนื้อหาของเอกสารจริงมากกว่าดูเพียงชื่อเอกสาร

BOQ สำคัญกับเจ้าของบ้านอย่างไร?

หากผู้รับเหมาบอกเพียงว่า

“บ้านหลังนี้ราคา 2.5 ล้านบาท”

เจ้าของบ้านรู้เพียงยอดรวม

แต่ยังไม่รู้ว่าเงิน 2.5 ล้านบาทนั้นประกอบด้วย

• งานโครงสร้างเท่าไร
• หลังคาอะไร
• พื้นอะไร
• ประตูหน้าต่างอะไร
• ระบบไฟฟ้าครอบคลุมอะไร
• สุขภัณฑ์รวมไหม
• งานภายนอกรวมไหม
• ค่าแรงคิดอย่างไร
• มีรายการใดไม่ได้รวม

BOQ จึงช่วยเปลี่ยนคำว่า “ราคาเหมาทั้งหลัง” ให้กลายเป็นข้อมูลที่สามารถตรวจสอบได้ละเอียดขึ้น

BOQ มีอะไรบ้าง?

รายละเอียดแตกต่างกันตามโครงการ แต่สำหรับบ้านพักอาศัย มักสามารถแบ่งงานออกเป็นหมวดใหญ่ ๆ ได้ดังนี้

1. งานเตรียมพื้นที่

อาจประกอบด้วย

• เคลียร์พื้นที่
• รื้อถอน
• งานชั่วคราว
• งานขุด
• งานปรับระดับ
• งานเตรียมพื้นที่ก่อสร้าง

ต้องตรวจให้ดีว่างานประเภท ถมดิน หรือปรับพื้นที่รวมอยู่ด้วยหรือไม่ เพราะบางสัญญาแยกออกจากราคาตัวบ้าน

2. งานฐานราก

อาจมีรายการ เช่น

• งานขุดฐานราก
• เสาเข็มตามระบบที่ออกแบบ
• ฐานราก
• ตอม่อ
• คานคอดิน
• เหล็กเสริม
• แบบหล่อ
• คอนกรีต

รายการจริงต้องสอดคล้องกับระบบโครงสร้างของบ้านแต่ละหลัง

3. งานโครงสร้าง

เป็นหมวดสำคัญของบ้าน เช่น

• เสา
• คาน
• พื้น
• บันได
• โครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก
• โครงสร้างเหล็กในส่วนที่มี

เจ้าของบ้านไม่จำเป็นต้องคำนวณโครงสร้างเอง แต่ควรตรวจว่ารายการใน BOQ เชื่อมโยงกับแบบโครงสร้างที่ใช้ก่อสร้าง

4. งานหลังคา

อาจประกอบด้วย

• โครงหลังคา
• วัสดุมุง
• ฉนวน
• เชิงชาย
• ครอบ
• Flashing
• รางน้ำ
• อุปกรณ์ประกอบ

คำว่า “หลังคา” เพียงคำเดียวจึงยังไม่เพียงพอสำหรับเปรียบเทียบราคา หากวัสดุและรายละเอียดของแต่ละรายไม่เหมือนกัน

5. งานผนัง

ควรดูว่าใช้

• วัสดุผนังชนิดใด
• ความหนาเท่าไร
• ผนังภายในและภายนอกต่างกันหรือไม่
• รวมงานก่อและฉาบหรือไม่

วัสดุผนังต่างประเภทมีทั้งราคา วิธีติดตั้ง และคุณสมบัติแตกต่างกัน

6. งานพื้น

BOQ อาจแยกตามพื้นที่ เช่น

• ห้องนอน
• ห้องนั่งเล่น
• ห้องน้ำ
• ครัว
• ระเบียง
• โรงจอดรถ

ควรตรวจทั้งชนิดวัสดุ ขนาด และงบประมาณต่อหน่วย ไม่ใช่ดูเพียงคำว่า “กระเบื้อง”

7. งานฝ้าเพดาน

อาจระบุ

• ประเภทฝ้า
• โครงคร่าว
• พื้นที่
• ฝ้าภายใน
• ฝ้าภายนอก
• งานตกแต่ง

บ้านที่มีฝ้าหลุมหรือรายละเอียดซับซ้อนย่อมมีต้นทุนต่างจากฝ้าเรียบทั่วไป

8. งานประตูและหน้าต่าง

ควรดู

• จำนวน
• ขนาด
• วัสดุ
• กระจก
• ระบบเฟรม
• Hardware
• อุปกรณ์ล็อก

ประตูหน้าต่างเป็นหมวดที่ราคาแตกต่างได้มากตาม Specification

9. งานสี

ควรดูว่ารวม

• สีภายใน
• สีภายนอก
• สีฝ้า
• สีรองพื้น
• ระบบเตรียมผิว
• สีสำหรับวัสดุเฉพาะ

หรือไม่

คำว่า “ทาสีทั้งหลัง” อาจยังไม่เพียงพอสำหรับเปรียบเทียบราคา หากระบบสีที่เสนอแตกต่างกัน

10. งานไฟฟ้า

รายการอาจประกอบด้วย

• ตู้ไฟ
• สายไฟ
• สวิตช์
• ปลั๊ก
• จุดแสงสว่าง
• ระบบสายดิน
• จุดเครื่องปรับอากาศ
• จุดเครื่องทำน้ำอุ่น
• จุดอุปกรณ์อื่น

ควรดูว่า BOQ คิดเป็น “จุด” หรือแจกแจงวัสดุในระดับใด และอุปกรณ์ปลายทางอะไรบ้างที่รวมอยู่ในราคา

11. งานประปาและสุขาภิบาล

อาจประกอบด้วย

• ท่อน้ำดี
• ท่อน้ำทิ้ง
• ท่อสุขาภิบาล
• Floor Drain
• ถังน้ำ
• ปั๊มน้ำ
• ระบบระบายน้ำ
• อุปกรณ์ประกอบ

ต้องตรวจว่ารายการใดรวมอยู่ในตัวบ้าน และรายการใดเป็นงานภายนอก

12. สุขภัณฑ์

ควรตรวจให้ละเอียด เช่น

• โถสุขภัณฑ์
• อ่างล้างหน้า
• ก๊อกน้ำ
• Shower
• อุปกรณ์ห้องน้ำ
• กระจก
• Accessories

โดยเฉพาะกรณีที่ BOQ กำหนดเป็นวงเงิน เช่น “สุขภัณฑ์ไม่เกิน XX,XXX บาท”

เจ้าของบ้านควรรู้วงเงินก่อนเลือกสินค้า

13. งานภายนอก

หมวดนี้เป็นหนึ่งในจุดที่ต้องตรวจมากที่สุด เพราะอาจไม่ได้รวมอยู่ในราคาตัวบ้าน

ตัวอย่างเช่น

• รั้ว
• ประตูรั้ว
• โรงจอดรถ
• ลานคอนกรีต
• ทางเดิน
• ระบบระบายน้ำ
• งานสวน
• งานปรับพื้นที่
• ครัวภายนอก
• ไฟภายนอก

อย่าคิดว่า “เหมาสร้างบ้าน” หมายถึงรวมทุกอย่างบนที่ดินโดยอัตโนมัติ

BOQ ต่างจากแบบก่อสร้างอย่างไร?

แบบก่อสร้าง บอกว่า

ต้องสร้างอะไร ขนาดเท่าไร อยู่ตรงไหน และมีรายละเอียดอย่างไร

ส่วน BOQ ช่วยตอบว่า

จากสิ่งที่จะสร้าง มีรายการและปริมาณงานอะไรที่นำไปใช้ประมาณราคา

เว็บไซต์ KC Sisaket Construction อธิบายแบบก่อสร้างว่าเป็นเอกสารที่แสดงรายละเอียดด้านสถาปัตยกรรม โครงสร้าง ไฟฟ้า ประปา และองค์ประกอบที่เกี่ยวข้อง เพื่อใช้เป็นคู่มือสำหรับทีมงานก่อสร้าง

และในบทความเดียวกันยังแนะนำให้มี BOQ ประกอบแบบเพื่อใช้เปรียบเทียบราคากับผู้รับเหมา

ดังนั้นสองเอกสารนี้ควรทำงานร่วมกัน

แบบก่อสร้าง → บอกสิ่งที่จะสร้าง

Specification → บอกคุณภาพ/ชนิดของสิ่งที่จะใช้

BOQ → บอกปริมาณและรายการสำหรับคิดราคา

ใบเสนอราคา → บอกราคาที่เสนอ

สัญญา → บอกสิ่งที่คู่สัญญาตกลงกัน

อ่านเพิ่มเติมได้ที่ แบบก่อสร้างคืออะไร? หัวใจสำคัญของการสร้างบ้านในฝันของคุณ

BOQ ต่างจากใบเสนอราคาอย่างไร?

ใบเสนอราคาอาจมีเพียง

• ขอบเขตงาน
• ราคา
• เงื่อนไข
• ระยะเวลา
• การชำระเงิน

และอาจไม่ได้แจกแจงปริมาณละเอียดเท่า BOQ

ตัวอย่างเช่น

ใบเสนอราคา

งานก่อสร้างบ้านพักอาศัย 2,500,000 บาท

กับ

BOQ

แยกงานโครงสร้าง ผนัง พื้น ฝ้า สี ระบบไฟฟ้า ระบบประปา ฯลฯ พร้อมปริมาณและราคาประกอบ

ดังนั้นก่อนเซ็นสัญญา อย่าดูเพียงใบเสนอราคาหน้าเดียว หากโครงการมี BOQ ควรอ่านประกอบกันด้วย

BOQ ต่างจาก Specification อย่างไร?

Specification หรือสเปกวัสดุใช้กำหนดว่า จะใช้อะไรและคุณภาพระดับใด

ตัวอย่างเช่น

BOQ ระบุว่า

กระเบื้องพื้น 100 ตร.ม.

แต่ Specification อาจกำหนดเพิ่มเติมว่า

กระเบื้องประเภทใด ขนาดเท่าไร รุ่นอะไร หรือกำหนดงบต่อหน่วยเท่าไร

ดังนั้นหากมี BOQ แต่ไม่มีรายละเอียดสเปกเพียงพอ ก็ยังอาจเกิดความเข้าใจไม่ตรงกันได้

เจ้าของบ้านควรดูอะไรใน BOQ?

ไม่จำเป็นต้องเป็น Quantity Surveyor จึงจะอ่าน BOQ ได้

สำหรับเจ้าของบ้าน ให้เริ่มตรวจจากประเด็นต่อไปนี้

1. ชื่อโครงการและขอบเขตงานตรงหรือไม่?

เริ่มจากเรื่องพื้นฐานที่สุด

ตรวจว่า BOQ เป็นของ

• บ้านหลังนี้จริงหรือไม่
• แบบ Revision ไหน
• พื้นที่เท่าไร
• จำนวนชั้นถูกหรือไม่
• ขอบเขตตรงกับสิ่งที่คุยกันหรือไม่

หากแบบมีการแก้ไขแล้ว แต่ BOQ ยังอ้างอิงแบบเก่า ราคาที่ได้ก็อาจไม่ตรงกับบ้านที่จะสร้างจริง

2. BOQ อ้างอิงแบบฉบับไหน?

หากมีการแก้แบบหลายรอบ ควรมีระบบควบคุม Revision

เช่น

• แบบวันที่เท่าไร
• Revision อะไร
• BOQ ปรับตามแบบล่าสุดแล้วหรือยัง

นี่เป็นรายละเอียดเล็ก ๆ ที่สำคัญมาก

เพราะหากแบบกับ BOQ คนละเวอร์ชัน อาจเกิดปัญหาเมื่อเริ่มก่อสร้าง

3. รายการงานครบหรือไม่?

ตรวจทีละหมวด

อย่าดูเฉพาะรายการที่มี

แต่ต้องดู รายการที่ไม่มีด้วย

เช่น

• ไม่มีงานรั้ว
• ไม่มีถังน้ำ
• ไม่มีปั๊มน้ำ
• ไม่มีโรงจอดรถ
• ไม่มีเครื่องปรับอากาศ
• ไม่มี Built-in

หากเจ้าของบ้านคิดว่ารวม แต่ BOQ ไม่ได้ระบุ อาจเกิดค่าใช้จ่ายเพิ่มในภายหลัง

4. ปริมาณสมเหตุสมผลหรือไม่?

เจ้าของบ้านไม่จำเป็นต้องถอดปริมาณใหม่ทั้งหมด แต่สามารถสังเกตความผิดปกติได้

เช่น

บ้านมีห้องน้ำ 3 ห้อง แต่ BOQ มีสุขภัณฑ์เพียง 2 ชุด

หรือ

แบบมีประตู 12 บาน แต่รายการมีเพียง 9 บาน

หากพบตัวเลขที่สงสัย ควรถามก่อนเซ็นสัญญา

5. หน่วยถูกต้องหรือไม่?

หน่วยที่พบได้ เช่น

• เมตร
• ตารางเมตร
• ลูกบาศก์เมตร
• กิโลกรัม
• ชุด
• จุด
• บาน
• หลัง
• งาน

หน่วยมีผลโดยตรงต่อการคำนวณราคา

ตัวอย่างเช่น ราคาต่อ ตร.ม. กับราคาต่อ ชุด ไม่สามารถตีความแบบเดียวกันได้

6. วัสดุระบุชัดแค่ไหน?

ควรตรวจว่ามีข้อมูลเพียงพอสำหรับระบุสิ่งที่จะได้รับหรือไม่

คำว่า

กระเบื้องมาตรฐาน

อาจกว้างเกินไป

ข้อมูลที่ชัดขึ้นอาจเป็น

• ประเภท
• ขนาด
• ราคา Allowance
• รุ่น
• ยี่ห้อ
• หรือคุณสมบัติเทียบเท่า

ระดับรายละเอียดที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับโครงการ แต่ต้องชัดพอที่จะลดการตีความไม่ตรงกัน

7. ราคาวัสดุต่อหน่วยเท่าไร?

หาก BOQ แยกราคาวัสดุ ควรตรวจรายการที่มีผลต่องบมากเป็นพิเศษ

เช่น

• เหล็ก
• คอนกรีต
• หลังคา
• กระเบื้อง
• สุขภัณฑ์
• ประตูหน้าต่าง
• กระจก
• อุปกรณ์ไฟฟ้า

การเห็นราคาต่อหน่วยช่วยให้เข้าใจว่าเงินถูกจัดสรรไว้กับวัสดุระดับใด

8. ค่าแรงแยกหรือรวม?

BOQ บางรูปแบบแยก

ค่าวัสดุ + ค่าแรง

บางรูปแบบอาจรวมเป็นราคาต่อหน่วย

ควรเข้าใจวิธีคิดก่อนนำไปเปรียบเทียบกับ BOQ อีกฉบับ

เพราะถ้ารายหนึ่งแยกค่าแรง แต่อีกรายรวมค่าแรง การเปรียบเทียบเฉพาะคอลัมน์วัสดุจะทำให้เข้าใจผิด

9. มีค่าใช้จ่ายทางอ้อมหรือไม่?

งานก่อสร้างไม่ได้มีเพียงวัสดุที่ติดอยู่ในบ้าน

อาจมีค่าใช้จ่าย เช่น

• งานชั่วคราว
• เครื่องมือ
• ขนส่ง
• การบริหารหน้างาน
• ค่าใช้จ่ายทั่วไป
• รายการอื่นตามเงื่อนไขโครงการ

ต้องดูว่ารายการเหล่านี้รวมอยู่ตรงไหน และมีรายการใดต้องชำระเพิ่มเติม

10. ภาษีรวมแล้วหรือยัง?

ก่อนเปรียบเทียบราคาควรถามให้ชัดว่า

“ยอดรวมนี้เป็นยอดสุดท้ายตามเงื่อนไขที่เสนอแล้วหรือยัง?”

เพราะหากใบเสนอราคาของสองรายแสดงภาษีหรือค่าใช้จ่ายต่างกัน การดูยอดก่อนรายการเหล่านั้นอาจทำให้เปรียบเทียบผิด

11. มีรายการ Allowance หรือไม่?

บางรายการอาจยังไม่ได้เลือกรุ่นจริง จึงกำหนดวงเงินไว้ก่อน

ตัวอย่างสมมติ

กระเบื้องกำหนดวงเงินไม่เกิน 500 บาท/ตร.ม.

หากเจ้าของบ้านเลือกสินค้าราคา 800 บาท/ตร.ม. ส่วนต่างอาจกลายเป็นงานเพิ่ม

ดังนั้นต้องตรวจ Allowance ของรายการสำคัญก่อนเลือกวัสดุ

12. มีคำว่า “หรือเทียบเท่า” หรือไม่?

หาก Specification ระบุยี่ห้อแล้วตามด้วยคำว่า “หรือเทียบเท่า”

ควรกำหนดให้เข้าใจตรงกันว่า “เทียบเท่า” พิจารณาจากอะไร

เช่น

• คุณสมบัติ
• มาตรฐาน
• ขนาด
• ระดับราคา
• การใช้งาน

ไม่ควรปล่อยให้คำนี้กว้างจนฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งสามารถตีความเองทั้งหมด

13. งานอะไร “รวม” อยู่ในราคา?

ทำ Checklist แยกต่างหากได้เลย

ตัวอย่างเช่น

รวม

• ตัวบ้าน
• ระบบไฟฟ้า
• ระบบประปา
• สุขภัณฑ์
• โรงจอดรถ

แต่ต้องตรวจจากเอกสารจริงของโครงการ ไม่ควรสมมติ

14. งานอะไร “ไม่รวม” ในราคา?

ส่วนนี้สำคัญพอ ๆ กับรายการที่รวม

ตัวอย่างรายการที่มักต้องถามให้ชัด เช่น

• ถมดิน
• รื้อถอน
• รั้ว
• ประตูรั้ว
• ลาน
• งานสวน
• Built-in
• เครื่องปรับอากาศ
• มิเตอร์
• งานเชื่อมต่อสาธารณูปโภค
• ค่าใช้จ่ายหรือเอกสารบางประเภท

การรู้รายการ “ไม่รวม” ทำให้สามารถเตรียมงบโครงการทั้งหมดได้แม่นขึ้น

วิธีเปรียบเทียบ BOQ ผู้รับเหมา 2 ราย

สมมติได้รับราคา

ผู้รับเหมา A = 2.20 ล้านบาท

ผู้รับเหมา B = 2.35 ล้านบาท

ยังไม่ควรสรุปทันทีว่า A ถูกกว่า 150,000 บาท

ให้เปรียบเทียบตามหลัก

แบบเดียวกัน + ปริมาณเดียวกัน + สเปกเดียวกัน + ขอบเขตเดียวกัน + เงื่อนไขเดียวกัน

แล้วค่อยดูราคา

ตัวอย่าง:

เมื่อปรับทุกอย่างให้เป็นฐานเดียวกันแล้ว จึงค่อยเปรียบเทียบยอดรวม

BOQ ราคาถูกที่สุดดีที่สุดหรือไม่?

ไม่จำเป็น

ราคาต่ำอาจเกิดจากหลายเหตุผล เช่น

• ขอบเขตน้อยกว่า
• สเปกต่ำกว่า
• ปริมาณตกหล่น
• ไม่รวมบางรายการ
• วิธีคิดค่าแรงต่างกัน
• มีค่าใช้จ่ายที่จะเกิดภายหลัง

ในทางกลับกัน ราคาสูงกว่าก็ไม่ได้แปลว่าดีกว่าโดยอัตโนมัติ

เจ้าของบ้านจึงต้องดูว่า

“ราคาเท่าไร?”

ควบคู่กับ

“ราคานี้ได้อะไร?”

BOQ ช่วยควบคุมงบสร้างบ้านอย่างไร?

BOQ ทำให้สามารถแยกต้นทุนออกเป็นหมวดได้

สมมติราคาก่อสร้างเริ่มเกินงบ เจ้าของบ้านสามารถตรวจว่าเงินส่วนใหญ่อยู่ใน

• พื้นที่อาคาร
• งานตกแต่ง
• กระจก
• หลังคา
• สุขภัณฑ์
• งานภายนอก
• รายละเอียดพิเศษ

จากนั้นจึงพิจารณาปรับแบบหรือสเปกอย่างมีข้อมูล

ดีกว่าบอกผู้รับเหมาว่า

“ช่วยลดราคาให้ 300,000 บาท”

โดยไม่รู้ว่าจะลดจากส่วนไหน

สำหรับการวางแผนงบทั้งโครงการ สามารถอ่านต่อได้จาก วางงบสร้างบ้านอย่างไร ไม่ให้เงินหมดกลางทาง

BOQ ช่วยป้องกันงบบานได้ไหม?

ช่วยลดความไม่ชัดเจนได้ แต่ ไม่สามารถรับประกันว่างบจะไม่เพิ่มเลย

งบยังสามารถเปลี่ยนจาก

• เปลี่ยนแบบ
• เพิ่มพื้นที่
• เปลี่ยนวัสดุ
• เพิ่มอุปกรณ์
• งานนอกขอบเขต
• สภาพหน้างาน
• เงื่อนไขตามสัญญา

ดังนั้น BOQ ต้องทำงานร่วมกับ

แบบ + Specification + สัญญา + ระบบอนุมัติงานเพิ่ม–ลด

BOQ ใช้กับงานเพิ่ม–ลดอย่างไร?

สมมติเจ้าของบ้านต้องการเปลี่ยนวัสดุระหว่างก่อสร้าง

หากมี BOQ และราคาที่ตกลงไว้ชัด จะช่วยให้ตรวจได้ง่ายขึ้นว่า

• รายการเดิมคืออะไร
• ปริมาณเท่าไร
• ราคาที่ตั้งไว้เท่าไร
• รายการใหม่คืออะไร
• ส่วนต่างเท่าไร

ควรบันทึกงานเปลี่ยนแปลงเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนดำเนินงาน โดยเฉพาะรายการที่กระทบราคาและเวลา

BOQ ใช้กับงวดงานได้อย่างไร?

BOQ กับงวดงานเกี่ยวข้องกัน แต่ไม่ใช่สิ่งเดียวกัน

BOQ แสดงรายละเอียดปริมาณและราคา

ส่วน งวดงาน กำหนดว่าเมื่อความก้าวหน้าถึงจุดใดจึงเกิดสิทธิในการชำระตามเงื่อนไขสัญญา

เว็บไซต์ KC Sisaket Construction มีบทความ “งวดงานก่อสร้างบ้านคืออะไร? ควรแบ่งจ่ายผู้รับเหมาอย่างไร” แยกไว้โดยเฉพาะ

หลักที่เจ้าของบ้านควรเข้าใจคือ

BOQ → งานมีมูลค่าเท่าไร

งวดงาน → งานต้องถึงไหน

งวดเงิน → เมื่อผ่านเงื่อนไขแล้วต้องจ่ายเท่าไร

สามเรื่องนี้ควรสัมพันธ์กัน

BOQ ควรแนบกับสัญญาหรือไม่?

สำหรับโครงการที่ใช้ BOQ เป็นส่วนหนึ่งของการตกลงราคาและขอบเขต ควรระบุให้ชัดว่าเอกสารฉบับใดเป็นเอกสารอ้างอิงของสัญญา

เพราะหากสัญญาบอกเพียง

“รับเหมาก่อสร้างบ้าน ราคา 2.5 ล้านบาท”

แต่รายละเอียดทั้งหมดอยู่ใน BOQ อีกไฟล์หนึ่ง โดยไม่ได้กำหนดสถานะของเอกสารให้ชัด อาจเกิดข้อโต้แย้งได้ว่ารายการใดเป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลง

เว็บไซต์มีบทความเกี่ยวกับ สัญญาจ้างสร้างบ้าน แยกอยู่แล้ว จึงควรใช้บทความนั้นสำหรับรายละเอียดเชิงสัญญา และให้บทความนี้เน้นการอ่าน BOQ โดยตรง

BOQ ควรทำก่อนหรือหลังเลือกผู้รับเหมา?

สามารถพบได้หลายรูปแบบ

กรณีมีแบบและ BOQ ก่อน

เจ้าของบ้านสามารถส่งเอกสารชุดเดียวกันให้ผู้รับเหมาหลายรายเสนอราคา

ข้อดีคือเปรียบเทียบได้บนฐานที่ใกล้เคียงกัน

กรณีผู้รับเหมาจัดทำ BOQ

ผู้รับเหมาอาจถอดปริมาณจากแบบแล้วเสนอ BOQ ของตัวเอง

กรณีนี้เจ้าของบ้านควรตรวจว่าแต่ละรายใช้

• แบบเดียวกัน
• Revision เดียวกัน
• ขอบเขตเดียวกัน
• Specification เดียวกัน

ก่อนเปรียบเทียบ

ถ้ายังไม่มีแบบก่อสร้าง ทำ BOQ ได้ไหม?

สามารถประมาณราคาเบื้องต้นได้ แต่ความละเอียดจะถูกจำกัดตามข้อมูลที่มี

หากยังไม่มีรายละเอียด

• ขนาด
• โครงสร้าง
• หลังคา
• ประตูหน้าต่าง
• ระบบ
• วัสดุ

ก็ไม่สามารถถอดปริมาณได้ละเอียดเท่ากับโครงการที่แบบพร้อม

ดังนั้นลำดับที่เหมาะสมโดยทั่วไปคือ

ความต้องการ → แบบ → Specification → BOQ → ตรวจงบ → ขอราคา/เปรียบเทียบ → สัญญา

ราคาสร้างบ้านต่อตารางเมตรกับ BOQ ใช้อันไหนดี?

ทั้งสองอย่างมีหน้าที่ต่างกัน

ราคาต่อตารางเมตร

เหมาะสำหรับ ประเมินงบเบื้องต้น

เช่น บ้านประมาณ 150 ตร.ม. ควรศึกษางบระดับใด

BOQ

เหมาะเมื่อมีรายละเอียดโครงการมากขึ้น และต้องการทราบว่าราคาประกอบด้วยอะไร

ดังนั้นช่วงแรกสามารถใช้ราคาต่อตารางเมตร แต่ก่อนตัดสินใจสร้างควรเพิ่มความละเอียดของการประเมิน

อ่านเพิ่มเติมได้จาก ราคาสร้างบ้านต่อตารางเมตร ใช้ประเมินงบอย่างไรไม่ให้เข้าใจผิด

ตัวอย่าง BOQ แบบง่ายสำหรับเจ้าของบ้าน

สมมติบ้านหนึ่งหลังมีรายการดังนี้

ตัวอย่างนี้ใช้เพื่อแสดงโครงสร้างเท่านั้น

BOQ จริงอาจมีรายการหลายสิบหรือหลายร้อยบรรทัด ขึ้นอยู่กับระดับรายละเอียดของโครงการ

วิธีอ่าน BOQ แบบเร็วสำหรับเจ้าของบ้าน

หากได้รับ BOQ หลายหน้าและไม่รู้ว่าจะเริ่มตรงไหน ให้ตรวจตามลำดับนี้

รอบแรก — ดูยอดรวม

รู้ว่าราคาทั้งโครงการเท่าไร

รอบสอง — ดูหมวดใหญ่

ดูว่างบถูกแบ่งไปส่วนใดบ้าง

รอบสาม — ดูรายการราคาแพง

ตรวจรายการที่มีมูลค่าสูง

รอบสี่ — ดู Specification

ตรวจวัสดุที่ต้องการเลือกเอง เช่น กระเบื้อง สุขภัณฑ์ ประตู หน้าต่าง

รอบห้า — หารายการที่ไม่มี

ตรวจว่าสิ่งที่คิดว่ารวมอยู่จริงหรือไม่

รอบหก — ตรวจยอดคำนวณ

ปริมาณ × ราคาต่อหน่วยสัมพันธ์กับยอดรวมหรือไม่

รอบเจ็ด — เทียบกับแบบ

รายการและจำนวนสอดคล้องกับบ้านที่จะสร้างหรือไม่

วิธีนี้ช่วยให้เอกสารหลายสิบหน้าอ่านง่ายขึ้นมาก

จุดผิดปกติใน BOQ ที่ควรถามทันที

หากพบสิ่งเหล่านี้ควรถามผู้จัดทำก่อนเซ็นสัญญา

• รายการจำนวนมากไม่มีปริมาณ
• วัสดุสำคัญไม่ระบุสเปก
• มีคำว่า “เหมารวม” จำนวนมากจนตรวจรายละเอียดไม่ได้
• แบบเปลี่ยนแล้วแต่ BOQ ไม่เปลี่ยน
• จำนวนประตูหน้าต่างไม่ตรงแบบ
• จำนวนสุขภัณฑ์ไม่ตรง
• มีรายการ “ไม่รวม” จำนวนมากแต่ไม่ได้อธิบาย
• ราคาบางรายการแตกต่างจากอีกใบเสนอราคามากผิดปกติ
• ยอดรวมคำนวณไม่ตรง
• ไม่ระบุว่ายอดรวมครอบคลุมค่าใช้จ่ายอะไร
• ไม่มีข้อมูลเรื่องงานเพิ่ม–ลด

สิ่งเหล่านี้ไม่ได้แปลว่า BOQ ผิดเสมอไป แต่เป็น จุดที่ควรถามให้ชัด

เจ้าของบ้านต้องตรวจ BOQ เองทุกบรรทัดไหม?

ไม่จำเป็นต้องมีความรู้ระดับผู้ถอดปริมาณ แต่ควรเข้าใจภาพรวมของเอกสาร

อย่างน้อยควรรู้ว่า

• สร้างอะไร
• ใช้วัสดุอะไร
• มีปริมาณประมาณไหน
• รายการใดมีมูลค่าสูง
• อะไรรวม
• อะไรไม่รวม
• เปลี่ยนวัสดุแล้วคิดส่วนต่างอย่างไร
• ยอดรวมสัมพันธ์กับสัญญาหรือไม่

สำหรับโครงการที่มีมูลค่าสูงหรือรายละเอียดซับซ้อน การให้ผู้มีความรู้ที่เกี่ยวข้องช่วยตรวจเอกสารสามารถลดความเสี่ยงจากการตีความผิดได้

BOQ ของบ้านสร้างใหม่กับงานรีโนเวทต่างกันไหม?

หลักการแจกแจงปริมาณและราคาใกล้เคียงกัน แต่ งานรีโนเวทมีความไม่แน่นอนจากสภาพเดิมมากกว่า

อาจต้องมีรายการ เช่น

• รื้อถอน
• ขนทิ้ง
• ซ่อมโครงสร้าง
• ปรับระบบเดิม
• แก้งานที่พบหลังเปิดผิว
• เชื่อมงานใหม่กับงานเก่า

จึงควรแยก

งานที่ประเมินได้แน่นอน

ออกจาก

งานที่อาจต้องตรวจหลังรื้อ

ให้ชัดที่สุดเท่าที่ข้อมูลก่อนเริ่มงานรองรับ

BOQ ใช้ตรวจรับงานได้หรือไม่?

BOQ สามารถใช้เป็นเอกสารประกอบในการตรวจขอบเขตและรายการ แต่ไม่ควรใช้แทนแบบก่อสร้าง Specification และสัญญาทั้งหมด

ตอนตรวจรับควรตรวจร่วมกันว่า

• งานตามแบบครบหรือไม่
• รายการตามขอบเขตครบหรือไม่
• วัสดุตรงสเปกหรือไม่
• ระบบใช้งานได้หรือไม่
• Defect ได้รับการแก้ไขหรือไม่

ดังนั้นเอกสารที่ควรใช้ร่วมกันคือ

แบบ + BOQ + Specification + สัญญา + เอกสารงานเพิ่ม–ลด

BOQ เปลี่ยนระหว่างก่อสร้างได้ไหม?

ได้ หากโครงการมีการเปลี่ยนแปลง

แต่ควรมีระบบควบคุมเอกสาร

ตัวอย่างเช่น

BOQ เดิม → งานเปลี่ยนแปลง → ราคาเพิ่ม/ลด → BOQ/Variation ที่อัปเดต → ยอดสัญญาปัจจุบัน

อย่าแก้ตัวเลขในไฟล์เดิมโดยไม่มีประวัติ เพราะภายหลังอาจไม่รู้ว่างบเพิ่มจากอะไร

ควรเก็บ BOQ หลังบ้านเสร็จไหม?

ควรเก็บ

เพราะสามารถใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงเกี่ยวกับ

• วัสดุ
• ปริมาณ
• งานระบบ
• ราคาในช่วงที่ก่อสร้าง
• การซ่อม
• การต่อเติม
• การรีโนเวท

ควรเก็บร่วมกับ

• แบบก่อสร้าง
• สัญญา
• Specification
• เอกสารงานเพิ่ม–ลด
• เอกสารรับประกัน

Checklist ตรวจ BOQ ก่อนเซ็นสัญญา

ก่อนตกลงราคาก่อสร้าง เจ้าของบ้านควรตอบคำถามเหล่านี้ได้

• BOQ อ้างอิงแบบฉบับล่าสุดหรือไม่?
• พื้นที่บ้านถูกต้องหรือไม่?
• หมวดงานครบหรือไม่?
• ปริมาณหลักสมเหตุสมผลหรือไม่?
• หน่วยถูกต้องหรือไม่?
• วัสดุระบุชัดหรือไม่?
• มีราคาวัสดุต่อหน่วยหรือไม่?
• ค่าแรงคิดอย่างไร?
• สุขภัณฑ์รวมไหม?
• ประตูหน้าต่างรวมไหม?
• ระบบไฟฟ้าครอบคลุมอะไร?
• ระบบประปาครอบคลุมอะไร?
• ปั๊มน้ำและถังน้ำรวมไหม?
• งานภายนอกรวมไหม?
• รั้วรวมไหม?
• ถมดินรวมไหม?
• Built-in รวมไหม?
• มี Allowance รายการใดบ้าง?
• ภาษีและค่าใช้จ่ายอื่นรวมแล้วหรือไม่?
• รายการ “ไม่รวม” มีอะไร?
• งานเพิ่ม–ลดคิดอย่างไร?
• BOQ ถูกกำหนดเป็นเอกสารประกอบสัญญาหรือไม่?
• งวดงานสัมพันธ์กับมูลค่างานหรือไม่?
• ยอดรวมสุดท้ายตรงกับใบเสนอราคาและสัญญาหรือไม่?

หากตอบไม่ได้หลายข้อ อย่ารีบดูเพียงราคาสุทธิแล้วเซ็นสัญญา

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ BOQ

BOQ ย่อมาจากอะไร?

BOQ ย่อมาจาก Bill of Quantities เป็นเอกสารแจกแจงรายการและปริมาณงานที่ใช้ประกอบการประมาณราคาและบริหารต้นทุนงานก่อสร้าง

BOQ กับใบเสนอราคาเหมือนกันไหม?

ไม่จำเป็นต้องเหมือนกัน ใบเสนอราคาอาจแสดงราคาและเงื่อนไขในภาพรวม ขณะที่ BOQ มักแจกแจงรายการและปริมาณงานละเอียดกว่า ควรตรวจเอกสารของโครงการจริงว่าแต่ละฉบับมีหน้าที่อะไร

สร้างบ้านจำเป็นต้องมี BOQ ไหม?

สำหรับการสร้างบ้านที่ต้องการตรวจสอบราคาและขอบเขตอย่างเป็นระบบ BOQ เป็นเอกสารที่มีประโยชน์มาก เพราะช่วยให้เห็นองค์ประกอบของราคาและใช้เปรียบเทียบกับแบบและสเปกได้

ใครเป็นคนทำ BOQ?

ขึ้นอยู่กับรูปแบบโครงการ อาจจัดทำโดยผู้ที่รับผิดชอบด้านการประมาณราคา ผู้รับเหมา บริษัทรับสร้างบ้าน หรือผู้เชี่ยวชาญที่เกี่ยวข้องกับโครงการ

BOQ ทำก่อนหรือหลังแบบบ้าน?

การถอดปริมาณที่ละเอียดต้องอาศัยข้อมูลจากแบบและ Specification ดังนั้นยิ่งแบบมีรายละเอียดมาก BOQ ก็ยิ่งสามารถจัดทำจากข้อมูลที่ชัดขึ้นได้

BOQ ใช้เปรียบเทียบผู้รับเหมาได้ไหม?

ได้ แต่ควรให้แต่ละรายเสนอราคาบนฐานของแบบ สเปก ปริมาณ และขอบเขตเดียวกัน หากข้อมูลตั้งต้นต่างกัน การเปรียบเทียบเฉพาะยอดรวมอาจทำให้เข้าใจผิด

BOQ ช่วยป้องกันผู้รับเหมาทิ้งงานได้ไหม?

BOQ เพียงอย่างเดียวไม่สามารถรับประกันได้ ต้องใช้ร่วมกับการคัดเลือกผู้รับเหมา สัญญา งวดงาน การควบคุมงาน และการจ่ายเงินที่สัมพันธ์กับความก้าวหน้า

ถ้า BOQ ไม่ตรงกับแบบควรยึดอะไร?

ไม่ควรตัดสินเอง ควรตรวจเอกสารสัญญาว่ากำหนดลำดับความสำคัญของเอกสารอย่างไร และให้ผู้เกี่ยวข้องแก้ความขัดแย้งให้ชัดก่อนดำเนินงาน

BOQ ต้องละเอียดถึงยี่ห้อวัสดุไหม?

BOQ กับ Specification อาจแยกกันได้ แต่ข้อมูลรวมของโครงการควรชัดพอที่จะระบุคุณภาพหรือระดับวัสดุที่ใช้ เพื่อให้เจ้าของบ้านและผู้รับเหมาเข้าใจตรงกัน

ราคาตาม BOQ คือราคาสุดท้ายหรือไม่?

ขึ้นอยู่กับรูปแบบสัญญาและเงื่อนไขของโครงการ ราคาอาจเปลี่ยนได้หากมีงานเพิ่ม–ลด เปลี่ยนแบบ เปลี่ยนสเปก หรือมีเงื่อนไขอื่นตามสัญญา

BOQ สำหรับสร้างบ้านในศรีสะเกษควรดูอะไรเป็นพิเศษ?

สำหรับผู้ที่กำลังสร้างบ้านในจังหวัดศรีสะเกษ หลักการตรวจ BOQ ไม่แตกต่างจากพื้นที่อื่น แต่ควรใช้ข้อมูลของโครงการจริงประกอบราคา เช่น

• ที่ตั้ง
• สภาพพื้นที่
• การเข้าถึงหน้างาน
• ระยะขนส่ง
• แบบบ้าน
• ระบบฐานรากตามการออกแบบ
• วัสดุ
• Supplier
• ขอบเขตงานภายนอก

ไม่ควรนำ BOQ ของบ้านอีกหลังมาเปลี่ยนเพียงชื่อโครงการแล้วใช้เป็นราคาสุดท้าย

บ้านพื้นที่เท่ากันยังสามารถมีปริมาณและต้นทุนต่างกันได้จากแบบ สเปก และหน้างาน

หากกำลังเริ่มวางแผน สามารถอ่านต่อจาก ขั้นตอนการสร้างบ้าน ตั้งแต่วางแผนจนถึงตรวจรับและส่งมอบ เพื่อดูว่า BOQ อยู่ในช่วงใดของกระบวนการสร้างบ้านทั้งหมด

สรุป BOQ คืออะไร และเจ้าของบ้านควรดูอะไร?

BOQ (Bill of Quantities) คือเอกสารที่ช่วยแจกแจงรายการและปริมาณงานก่อสร้างเพื่อใช้ประกอบการประมาณราคาและควบคุมต้นทุน

สำหรับเจ้าของบ้าน สิ่งสำคัญไม่ใช่การอ่าน BOQ ให้เก่งเหมือนผู้ประมาณราคา แต่ต้องสามารถตอบได้ว่า

สร้างอะไร → ปริมาณเท่าไร → ใช้วัสดุอะไร → ราคาอย่างไร → รวมอะไร → ไม่รวมอะไร → ถ้าเปลี่ยนงานคิดส่วนต่างอย่างไร

ก่อนเซ็นสัญญาควรตรวจ BOQ ร่วมกับ

แบบก่อสร้าง + Specification + ใบเสนอราคา + สัญญา + งวดงาน

และอย่าตัดสินใจจากยอดรวมเพียงอย่างเดียว

หากผู้รับเหมา A เสนอ 2.2 ล้านบาท และผู้รับเหมา B เสนอ 2.4 ล้านบาท คำถามแรกไม่ควรเป็นเพียง

“ใครถูกกว่า?”

แต่ควรถามว่า

“ทั้งสองราคาคิดจากแบบ สเปก ปริมาณ และขอบเขตเดียวกันหรือไม่?”

เมื่อข้อมูลทุกด้านอยู่บนฐานเดียวกัน BOQ จะกลายเป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้เจ้าของบ้าน เข้าใจราคา เปรียบเทียบข้อเสนอ ควบคุมงบ และลดความคลุมเครือก่อนเริ่มก่อสร้าง

แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม

กรมบัญชีกลาง. หลักเกณฑ์และข้อมูลด้านราคากลางงานก่อสร้างภาครัฐ. กรมบัญชีกลาง. ระบบราคากลางงานก่อสร้าง กรมบัญชีกลาง

สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า. ดัชนีราคาวัสดุก่อสร้าง. กระทรวงพาณิชย์. ระบบดัชนีราคาวัสดุก่อสร้าง

SEO พร้อมใช้งาน

Focus Keyword: BOQ คืออะไร

Secondary Keywords: BOQ ก่อสร้าง, BOQ บ้าน, ใบ BOQ, ใบประมาณราคาก่อสร้าง, บัญชีแสดงปริมาณงาน, ประมาณราคาสร้างบ้าน, วิธีอ่าน BOQ

Slug: bill-of-quantities-boq

Meta Title: BOQ คืออะไร? เจ้าของบ้านควรดูอะไรในใบประมาณราคาก่อสร้าง

Meta Description: BOQ คืออะไร? เรียนรู้วิธีอ่านใบประมาณราคาก่อสร้าง ตรวจปริมาณ วัสดุ ค่าแรง ขอบเขตงาน และวิธีเปรียบเทียบ BOQ ก่อนเซ็นสัญญาสร้างบ้าน

ติดต่อเรา

• สถานที่: ต.หนองครก อ.เมืองศรีสะเกษ จ.ศรีสะเกษ 33000
• Facebook: ขวัญชัยบ้านเพื่อคุณ รับสร้างบ้านศรีสะเกษ
• LINE: @kcsisaketconstruction
• เว็บไซต์: www.kcsisaketconstruction.com
• แผนที่: ขวัญชัยบ้านเพื่อคุณ รับสร้างบ้านศรีสะเกษ